GIF IN DE COCKPIT - ZEMBLA - 21 FEBRUARI 2010

Bron:      http://zembla.vara.nl

Hoe veilig is het in de lucht?

Het wordt het grootste schandaal en het best bewaarde geheim van de luchtvaart genoemd: de giftige stoffen die bemanning en passagiers in vliegtuigen via de airco kunnen inademen. In Nederland wordt het tot nu toe doodgezwegen en ontkend. Ondertussen melden zich wereldwijd steeds meer zieke piloten die niet meer kunnen vliegen, waaronder piloten van de KLM.

Samenvatting van de getoonde documentaire:

Olielekkage in de motor?

Vrijwel alle commerciële vliegtuigen gebruiken een deel van de lucht die vrijkomt uit de motoren om de cabine van ‘frisse lucht’ te voorzien, de lucht die wij als personeel en passagiers inademen. Deze lucht wordt officieel ‘bleed air’ genoemd en een kenmerk van deze lucht is dat het niet wordt gefilterd alvorens de cabine te bereiken. Geen enkel probleem, mits er geen verstoring in de motor plaatsvindt.  

Een technisch mankement, zoals olielekkage in de motor, kan ervoor zorgen dat de bleed air vervuild raakt. In plaats van frisse lucht komen er dan giftige oliedampen in de cabine en cockpit terecht en dit schijnt zelfs vaker wel dan niet te gebeuren. Toxicoloog de Boer van de VU heeft gemeten hoe giftig deze oliedampen zijn en daaruit is gebleken dat de zenuwgifstof TCP door verbrande motorolie in de luchttoevoer terecht kan komen. Deze stoffen, neurotoxines genaamd, grijpen in op het autonome zenuwstelsel en zorgen o.a. voor duizeligheid, misselijkheid, vermoeidheid, geheugenproblemen, hartstoornissen en een tunnelvisie.  Ook wel bekend als het Aero Toxic Syndrom, een aandoening waar veel vliegend personeel aan lijdt zonder het te weten, met als gevolg dat iedereen gewoon doorvliegt.

Wet Socks: gif of schimmel?

De geur die hoort bij de giftige stoffen wordt omschreven als een subtiele stank van vieze sokken, natte hond of de geur van de sportschool. De Amerikaanse luchtvaart autoriteiten waarschuwen al sinds 1965 voor ‘cabin contamination’ oftewel vervuilde cabinelucht. Recent heeft een groot onderzoek in Europa plaatsgevonden. Nederlandse luchtvaartmaatschappijen behandelen de klachten als een schimmel, mogelijk ontstaan door stilstaand water. Klachten over de stank worden aangepakt door op zoek te gaan naar stilstaand water en olielekkage in de motor wordt daarbij niet onderzocht.

*  *  *  *  *  *  *  *

Waar komt de stank aan boord vandaan?

Alsof we niet al aan genoeg ellende worden blootgesteld ademen we nu ook nog giftige TCP in. Dat het stinkt aan boord is een ding wat zeker is. Zwetende en schetende passagiers en toiletstank gecombineerd met de geur van opgewarmde kip of pasta. Daar wordt je wel misselijk en duizelig van, ja. Persoonlijk heb ik nog geen last gehad van de geur van wet socks of natte hond. Of wel, één keer, maar dat was duidelijk toe te schrijven aan een natgerende winterjas van een smerige oude man... en niet aan een technisch mankement.

Het schijnt dan ook vaker voor te komen op de Fokker 50, 70 en 100 dan op de grote Boeing of Airbus. Op de Fokker werken onze vliegende collega’s van Cityhopper en die hebben al een paar keer stankklachten gerapporteerd, in december 2009 zijn er zelfs twee vluchten met een plotseling zieke bemanning vlak na het opstijgen naar de luchthaven teruggekeerd.

Intercontinentaal vliegen

De giftige dampen gaan dus deels aan mij voorbij, wat het niet minder erg maakt want er zitten veel vliegende collega's (in NL maar ook in het buitenland) thuis omdat ze door het inademen van de dampen niet meer mogen vliegen. Not fit to fly, zoals we dat noemen. Iedereen die de dampen niet, of in hele kleine hoeveelheden heeft ingeademd, komt er ook niet zonder kleerscheuren vanaf want vliegen blijft een aanlag op je lichaam: jetlags, verstoring van je dag- en nachtritme, een verlaagde melatonine productie, 20 uren achtereen wakker zijn, een gedesoriënteerd evenwichtsorgaan, hazenslaapjes om weer even fit te worden, gehoorproblemen, droge lucht aan boord, een vergrote milt, blootstelling aan kosmische straling, magnetronhapjes, malariapillen slikken, vaccinaties halen, reizigersdiarree oplopen, parasieten in je buik etcetera.

De klachten die worden genoemd in de documentaire komen denk ik bij iedereen die vliegt weleens voor. Niet omdat we lijden aan het Aero Toxic Syndrom maar wel omdat we vliegen en zeker op verre bestemmingen met alle ongemakken van dien te maken hebben. Het is niet voor niets dat je lichamelijk fit moet zijn om te mogen vliegen (fit to fly).

Blijven genieten

Dat we nog vrolijk lachend in de cabine staan is na een opsomming van deze informatie eigenlijk wel bijzonder. Je moet van reizen houden, dat is een ding wat zeker is. Je moet er ook tegen kunnen dat je uren zit opgepropt tussen  zo’n 100 tot 400 mensen.  En natuurlijk moet je het leuk vinden om met mensen uit verschillende culturen te werken. Anders ga je inderdaad groen en geel zien van de ongemakken die met het werk gemoeid zijn. 

Maar waar ter wereld vind je nou een baan waarbij je zoveel kan reizen, waarbij je aan boord samenwerkt met leuke collega’s die op de bestemming tijdelijke vrienden worden waarmee je lief en leed deelt en veel lol hebt, waarbij je in mooie hotels overnacht en ondertussen ook nog een goed salaris krijgt? Ik blijf lachen! Maar ik hoop ondertussen wel dat het hele verhaal over TCP niet waar is en dat piloten die rondvliegen met ernstige klachten toch snel bij hun arts langsgaan…